В Якутии пройдет фестиваль молодых исполнителей олонхо «Мунха олонхото»

44 764a4В традиционной культурно-хозяйственной жизни якутов большое значение имела традиция массового подледного лова рыбы мунха. Автор якутско-русского словаря и знаток якутской культуры Э.К.Пекарский слово мунха определяет как «особого рода невод». Традиционно якуты селились в аласах, где имелись богатые рыбой озера и водоемы. Неводом ловили рыбу осенью и в начале зимы.  В дореволюционное время у якутов, как правило, к весне кончались запасы мяса и весенний  подледный лов часто спасал людей от голода.

 Во время массового подледного лова, в котором участвовали практически все взрослые жители села, собирались дети и взрослые как на праздник. Кульминацией праздника зачастую являлось выступление известных сказителей-олонхосутов.
 
 В нашей республике с 2004 года в ноябре каждого года в различных улусах с целью возрождения и популяризации эпического сказительства проводится осеннее-зимний Республиканский фестиваль исполнителей эпоса для студентов и молодежи «Муңха олонхото», во время которого собираются молодые исполнители олонхо. Этот фестиваль является своего рода продолжением Республиканского фестиваля  юных исполнителей эпоса “Олонхо дойдутун о5отобун“ («Дети земли олонхо»), в котором могут принять участие студенты и рабочая молодёжь до 35 ти лет.

Подробнее...
 

“Олоҥхо тыйаатырыгар айан”

vaxrushin 01 e487fАлтынньы 14 к. Москубаҕа, Тыйаатыр ускуустубатын түмэлигэр “Олоҥхо тыйаатырыгар айан” диэн быыстапка арылынна. Бу – Олоҥхо тыйаатыра уонна П.Ойуунускай аатынан Саха академическай тыйаатыра СӨ Уус-уран национальнай түмэлин кытары кыттыгас бырайыактара. Быыстапка Островскай дьиэтин түөрт саалатыгар турда. Экспозицияҕа Саха тыйаатырын 140-тан тахса экспоната киирдэ: таҥас-сап, сыанаҕа туттуллар мал-сал, муусука үстүрүмүөннэрэ, саха мас иһитэ-хомуоһа, афишалар, былакааттар, тыйаатыр үлэтин сырдатар атын да тэрил.
Саха тыйаатырын 70-ча сыллаах устуоруйатын кэрэһилиир хаартыскалар үгүс дьон болҕомтотун тартылар.

Биир саалаҕа ыалдьыттары Андрей Борисов “Хаарыан хампа күөх кытылым” испэктээкилин видео-көстүүтэ көрүстэ. Эмиэ манна Саха сирин бастакы идэтийбит худуоһунньуга Иван Попов “Ойуун” хартыыната (1926 с.) баар. Хартыынаны СӨ Уус-уран национальнай түмэлин кэллиэксийэтиттэн ылбыттар.

Подробнее...
 

Саха сиригэр Санкт-Петербург күннэрэ

37 copy a45e8Алтынньы 21-23 күннэригэр Саха сиригэр Санкт-Петербург Күннэрэ ыытыллаллар. Питертэн улахан делегация кэллэ.  Делегация иһигэр Санкт-Петербург муниципалитета, бырамыысыланнас, урбаан, дьыалабыай уонна уопсастыбаннай түмсүүлэр бэрэстэбиитэллэрэ, култуура уонна искусство үлэһиттэрэ бааллар. Киэҥ итс хоһоонноох тэрээһин чэрчитинэн официальнай көрсүһүүлэр, төгүрүк остуоллар, быыстапкалар, улахан кэнсиэр, икки өттүттэн бииргэ үлэлээһин кэскиллэригэр кэмпириэнсийэ ыытыллыахтара.

Источник: Кыым

 

Духуобунас форумун көрсө. Олоҥхо уонна венчур

gavril androsov e712cСоторутааҕыта СР Культуратын уонна духуобунай сайдыыга министерствотын бэрэстэбиитэллэрэ, Москва куоракка баран, Россия культуратын министерствотыгар командировкаланан үлэлээн кэллилэр. Командировкаламмыт дьонтон биирдэстэрин, Олоҥхо театрын дириэктэрэ Виталий Власовтыын кытта көрсөн кэпсэттим.

Виталий Гаврильевич: «Сыалбыт-сорукпут – 2012-2016 сылларга Олоҥхо театрын тутуутун тус сыаллаах программаҕа киллэрии этэ. Ол эбэтэр, Россияҕа культура эйгэтигэр тутуллар үйэлээх, историческай объектарга тыырыллар харчыттан көмөлөһүннэрии. Бу тус сыаллаах программаҕа киирии куонкуруһа алтынньы 25 күнүгэр бүтүөхтээх. Биһиги докумуоммутун туттардыбыт»,--диэн командировкаларын ис хоһоонун билиһиннэрдэ.

Кинилэр былааннарынан, 2012-2016 сылларга Саха Республиката бюджеттан, Духуобунас фондатын тэрийэн, биэс сыл устата хас сыл ахсын 200 мөллүйүөн солкуобайы (биэс сылга 1 миллиард солкуобай), Россия культуратын министерствота эмиэ биэс сыл устата сыл ахсын 200 мөллүйүөнү (эмиэ биэс сылга 1 миллиард солкуобай) биэрэллэрин ситиһиэхтээхтэр. Оччотугар 2016 сылга 2 миллиард солкуобай сууммалаах Олоҥхо театра тутуллара торумнанар. «Бу бырайыагы эһиил 2012 сылга, Саха сирэ Россиялыын холбоспута 380 уонна Саха Республиката үөскээбитэ 90 сылларын кытта ситимниэххэ сөп. Оттон Олоҥхо театра – Саха Республикатын тыына эбээт!»--диэн Олоҥхо театрын дириэктэрэ быһаарар.

Подробнее...
 

Урукку дьыллар уорҕаларыгар. Олоҥхо дириҥ байҕалыгар умустахха. Эбэтэр тылынан «летопись» кистэлэҥнэрэ

«...якуты сохранили обширный запас эпических произведений,
ценных не только по их художественному значению,
но и в качестве исторического источника.»
А.П.Окладников.

gavril androsov e712cСаха олоҥхотун ЮНЕСКО киһи аймах материальнайа суох культуратын шедевринэн билиммитэ төрдүс сылыгар барда. Бу да инниттэн олоҥхону үөрэппит эрэ чинчийээччилэр бары үтүктүспүт курдук сөҕөн-махтайан суруйаллара. Ол курдук XIX үйэҕэ А.Д.Миддендорф, О.Н.Бетлингк олоҥхону үрдүктүк сыаналаабыттара. Ол иһигэр политическай сыылынайдар эмиэ бэлиэтээбиттэрэ. Кэлин хас да көлүөнэ саха үөрэхтээхтэрэ, омук учуонайдара олоҥхо туһунан үгүстэ сөҕөн-махтайан суруйталаабыттара. Киһи сэргиэҕэ, чинчийээччилэр олоҥхону хайа өттүттэн көрөллөрүттэн тутулуга суох олох-дьаһах бары эйгэтин арыйаллара. Холобура тыл үөрэхтээхтэрэ архаизмнары, историзмнары, олус үчүгэй ойуулуур-дьүһүүннүүр тыллары булуталыыллар, философтар олох уларыйбат сокуонун, суолтатын быһаара сатаан төбөлөрүн сынньаллар, культурологтар, социологтар, географтар уо.д.а. эмиэ бэйэлэрин хайысхаларынан сонун арыйыылары оҥороллор. Историктар даҕаны олоҥхоттон киэн этиммэттэр.
Биһиги бу сырыыга олоҥхо историяны, географияны кытта ситимнэрин кыратык анааран көрөн, бу хайысхаларга чинчийэр үлэни дириҥэтэххэ, киһи үөйбэтэх-ахтыбатах сонун түмүктэригэр тиийиэххэ сөп эбит диэн этиини бигэргэтэргэ холонуохпут.

Подробнее...
 

Ойуунускай сибириадата (айан кэннэ анаарыы)

gavril androsov e712cСаха норуотун духуобунай лидерэ Платон Алексеевич Ойуунускай буһуу-хатыы кыһатын ааспыт сиринэн Сибиир буолар. Ол курдук, 1917 сыллаахха олунньутааҕы революцияттан куорсун анньынан саха норуотун дьоллоох олоҕун туһугар туруулаһыы инники күөнүгэр тахсан эрэр Платон Слепцов, Дьокуускайдааҕы учуутал семинариятын бастыҥ выпускнигын быһыытынан, Сибиир киинэ – Томскай куоракка учуутал институтугар уонна үөрэнэ аттаммыта. Эдэркээн Былатыан оччолорго аны аҕыйах сылынан Сибиир – саха госудаственноһын олохтооһуҥҥа тыын суолталаах үктэл буолуохтааҕын сэрэйэрэ эбитэ буолуо дуо...
Ойуунускай Сибиирдээҕи олоҕо үгүс «үрүҥ бээтинэлэрдээх» – анал үөрэтиини, чопчулааһыны эрэйэр. Ол эрээри, суолун сүрүн тосхоллоро дьэҥкэлэр. Онуоха, «Ааспыт күннэр, дьыллар» диэн 1928 сыллаахха «Чолбон» сурунаал 7-9 №-гэр тахсыбыт ахтыыта тирэх буолар. Дьэ, ити ахтыыга тирэҕирэн, быйыл Былатыан Ойуунускай төрөөбүтэ 120 сылын көрсө, сиэн балта, суруйааччы Елена Слепцова-Куорсуннаах, «СТС-Хоту» телекомпания генеральнай дириэктэрэ Андриян Лукин уонна бу строкалар автордара саха саарынын Сибиирдээҕи суолун хайар экспедицияҕа сырыттыбыт. Биһиги дьоҕус бөлөхпүт Платон үөрэммит уонна көскө олорбут Томскай уобалаһыгар, автономияны турууласпыт Омскай куоратыгар сылдьан историческай өйдөбүнньүктэри көрдүүр, табылыннаҕына матырыйаал хомуйар соруктаах этибит...

Подробнее...
 

Саха саарына Платон Ойуунускай төрөөбүтэ 120 сыла. Таатта үрэх үрдүгэр үйэлээх өйдөбүнньүк

gavril androsov e712cЫтык Тааттаҕа саха норуотун духуобунай лидерэ, государственноһы төрүттээччи Былатыан Ойуунускай төрөөбүт 120 сылын бэлиэтиир тэрээһиннэр бу сыл устата салҕанан барыахтара. Балаҕан ыйын 2 күнүгэр Ытык Күөлгэ Ойуунускай үйэлээх өйдөбүнньүгүн үөрүүлээх быһыыга-майгыга арыйыы сиэрэ-туома буолла.

Төһө да былыттаах курас күн турдар, сүдү биир дойдулаахтарыгар сүгүрүйэ Таатта дьоно-сэргэтэ көхтөөхтүк мустубут. Ойуунускай үйэлээх өйдөбүнньүгүн арыллыытыгар кытта Дьокуускайтан кэлбит литературнай кириитик, ХИФУ доцена Василий Протодьяконов, Саха сирин суруйааччыларын союһун бырабылыанньатын чилиэнэ, поэтесса Умсуура, педагогическай наука кандидата Екатерина Чехордуна түс-бас эҕэрдэ тыллара дьону астыннарда. Улуус, Ытык Күөл салайааччыларын сэргэ, үөрүүлээх тэрээһиҥҥэ саха саарынын үйэлээх өйдөбүнньүгүн оҥорбут скульптор Эдуард Пахомов, Ойуунускай скверин бырайыактаан оҥорбут «Якутпроект» республикатааҕы бырайыактыыр-чинчийэр институт генеральнай дириэктэрин солбуйааччы Иван Попов кытыннылар.

Подробнее...
 


Страница 212 из 245

Иван Шакуров

И.Ю. Пестряков

Афиша

"Туйаарыма Куо" (Китай) в исполнении Пекинского театра опера Куньцю
«Светлоликая Туярыма Куо» пьеса П.А. Ойунского созданная по сюжету олонхо «Нюргун Боотур Стремительный». История...

Поиск

Карта посетителей