«БУЛЧУТ СЭhЭНЭ» кэскиллээх кэпсэтиинэн түмүктэннэ

«БУЛЧУТ СЭhЭНЭ»
кэскиллээх кэпсэтиинэн түмүктэннэ

Саха Республикатын Бэрэсидьиэнэ Е. А. Борисов
тыа сирэ сайдыытыгар туhаайыытын өйөөн

bulchut sehene 01 10b12Саха Республикатын Бэрэсидьиэнэ Егор Афанасьевич Борисов ааспыт дьыл, олунньу 17 күнүгэр 1224 нүөмэрдээх тус Ыйаа5ынан муус устар ый бастакы өрөбүл күнүн сыл аайы бэлиэтэнэр Булчут күнүнэн бигэргэппитэ. Бу дириң суолталаах бэлиэ күн сүрүн соругунан бастатан туран, өбүгэ төрүт булка дьарыгар сөптөөх бол5омто ууруу, тулалаан турар Ийэ айыл5абытыгар сиэри-туому тутуhан харыстабыллаах сыhыаны олохтооhун буолар.
Бу кэскиллээх тэрээhини өйөөн муус устар 6 күнүгэр «Арчы Дьиэтигэр» I-кы респуб-ликатаа5ы «БУЛЧУТ СЭhЭНЭ» күрэх ыытылынна. Маннык сонун, интэриэhинэй күрэ5и СахаРеспубликатын култууратын уонна духуобунаhын министиэристибэтэ ( А. С. Борисов), Саха Республикатын булка хаhаайыстыбатын Департамена ( Н. Н. Сметанин), «Олоңхо Театра» (В. Г. Власов), «Арчы Дьиэтэ» (В. И. Бочонина), «Саха» национальнай көрдөрөр-иhитиннэрэр компания «Байанай» биэриитэ (И. А. Артамонов) сүбэлэрин холбоон бэрт сэргэхтик ыыппыттара Дьокуускай куорат олохтоохторун, эдэр ыччатын киэң бол5омтотун тарта.

bulchut sehene 02 c684fБу күрэх туhунан матырыйаал бэчээккэ тахсыытынан сибээстээн биир түгэни бэлиэтиир то5оостоох. Ол курдук «Создание условий для духовно-культурного развития народов Якутии на 2012-2016гг.» диэн Саха Республикатын государственнай программатын чэрчитинэн «Булчут үhүйээнэ, сылгыhыт сэhэнэ» күрэ5и ыытыыга былырыын Сунтаартан уонна Мэңэ-Хаңалас улууhуттан сайаапкалар киирэннэр, анал кэмииссийэ тургутуутун ааhан Мэңэ-Хаңалас улууhун «Төлкө» эр дьон общественнай түмсүүтэ (И.Румянцев, С.Филиппов) граңңа тиксэн быйыл кулун тутар ый 22 күнүгэр Ороссолуода нэhилиэгэр: Төңүлү, Суола, Мэлдьэхси, Хара, Балыктаах, Бүтэйдээх, Ороссолуодаттан икки хамаанда кыттан, барыта 60-ча киhи хабыллан тыа сирин үлэhит, булчут эр дьонун олоххо кө5үлүүр, чөл оло5у пропагандалыыр тэрээhинин кө5үлээбиттэрэ, онтон Сунтаар улууhун Күндэйэтигэр олунньу 23 күнүгэр булчуттарга туhаайыллан ыытыллыбыт улуустаа5ы күрэххэ барыта 7 нэhилиэктэн булчут дьон көхтөөхтүк кыттан биир дойдулаахтарын үөрдүбүттэрэ. Бу курдук республика кэккэ улуустарыгар булчуттарга сыhыаннаах кэскиллээх тэрээhиннэр түмүктэринэн кыайыылаахтар Дьокуускай куоракка «Булчут сэhэнэ» күрэх түмүктүүр түhүмэ5эр 12 улуустан уонна Дьокуускай куораттан барыта 21 байанайдаах булчуттар, сорсуннаах сонордьуттар күөн көрүстүлэр.

bulchut sehene 03 133abКүрэх «Байанайга сүгүрүйүү» уонна «Булчут сэhэнэ» түhүмэхтэртэн турар. Күрэхтэhии сүрүн сыалынан саха төрүт бултуур дьарыгын кэнэ5эс кэнчээри ыччакка тириэрдэр булчут идэлээ5и киэң эйгэ5э таhаарар, өбүгэбит Байанайга сүгүрүйэр сиэрин-туомун, тылга харысхаллаах сыhыаннарын, олоххо дириң толкуйдарын сырдатыы буолар. «Булчут сэhэнэ» күрэх кыттыылаахтарыгар алгыс тылын «Арчы Дьиэтин» методиhа Б. Н. Михайлов, тэрээhин үлэтигэр методист А. А. Холмогорова, күрэ5и кө5үлүттэн тутан бэрт сэргэхтик ыыппыт Н. Е. Колодезников үлэлээтилэр. Булчуттар Дьүүллүүр Сүбэ иннигэр эрдэттэн бэлэмнээбит булка сыhыаннаах сиэрдэрин-туомнарын, бэрт умсугутуулаах сэhэннэрин булчут ордуутун иннигэр, кутаа уот аттыгар олох маска олорон сыыйа-баайа ыгыллыбакка, бэрт холкутук туттан, аhыллан кэпсээтилэр.

Дьүүллүүр Сүбэ бэрэссэдээтэлинэн А.И. Афанасьевич - «Саха» национальнай көрдөрөр-иhитиннэрэр компания «Байанай» биэриитин редактора, Л. С. Ефимова - филологическай наука кандидата, фольклор уонна культура кафедратын доцена, РФ Үрдүкү профессиональнай үөрэ5ириитин Бочуоттаах үлэhитэ, СР культуратын туйгуна, Д. С. Лугинов – СР булка хаhаайыстыбатын Департаменын кыылы- сүөлү дэлэтэргэ үлэ салаатын салайааччыта, П. М. Тихонов – олоңхону толорооччу, СР Үөрэ5ириитин туйгуна, төрүт культура учуутала бэрт эппиэтинэстээхтик ылсан үлэлээтилэр.

bulchut sehene 04 a7cebКөрөөччүлэргэ анаан «Үүтээн үhүйээнэ» - Ф.А.Соловьев (I Хомустаах, Нам улууhа), «Булт мүччүргэннээх сырыылара» М. Н. Степанов (Орто-Сурт, Горнай), «Булка быhылааннар» И. И. Унаров (Ытык-Күөл, Таатта), «Кытаанах хапсыhыы» К. С. Григорьев (Кириэстээх, Сунтаар), «Байанай дьикти бэлэ5э» (Ороссолуода, Мэңэ-Хаңалас), «Сааскы, күhүңңү кустааhын көрдөөх кэпсээннэрэ» И. Г. Бочкарев (Арыылаах, Бүлүү), «Булчут бастакы сүрэхтэниитэ» С. Г. Собакин (Мырыла, Чурапчы), «Кутаа тула олорон» Д. Н. Луковцев (Мында5аайы, Чурапчы), В. С.Макаров (Төңүлү, Мэңэ-Хаңалас) уо. д. а. булка кэпсээннэриттэн быhа тардан сырдаттылар.
Дьүүллүүр Сүбэ икки түhүмэх түмүгүнэн кыайыылаахтары быhаарбытын кэннэ муус устар 7 күнүгэр Олоңхо театрын саалатыгар СР култууратын уонна духуобунаhын министрэ А. С. Борисов, СР булка хаhаайыстыбатын салайааччытын солбуйааччы В. А. Сосин, Дьокуускай куоракка үлэлиир «В-Лазер» ма5аhыыннар региональнай директордара М. А. Попова күрэх кыттыылаахтарын э5эрдэлээтилэр, итиэннэ инники күөңңэ тахсыбыт булчуттарга э5эрдэ суруктары, анал бириистэри туттардылар. Ол курдук ГРАН-ПРИ «Байанайдаах булчут» аатын Ефимов Михаил Иванович (Эдьигээн)- электрогенератор, ГРАН-ПРИ «Сэhэн-тэппэн булчут» аатын Иванов Роман Данилович (Маар – Күөл, Сунтаар) «SONY» видеокамера бириистэринэн биhирэннилэр. Икки сүрүн бирииhи таhынан 8 номинация кыайыылаахтарынан буоллулар: «Аар тай5а ырыаhыта» - Степанов Михаил Николаевич (Орто – Сурт, Горнай), «Сиэри-туому ситэрээччи» - Васильев Прокопий Прокопьевич (Сата5ай, Амма), «Омуннаах – төлөннөөх кэпсээнньит» - Аммосов Владимир Дмитриевич (Дьокуускай), «Байылыат тэриллээх булчут» - Неустроев Василий Саввич (Кэскил, Томпо), «Аарыма булчут» - Чичирбынов Борис Семенович (Токо, Өлүөхүмэ), «Бөлө5үнэн кыттыы кыайыылаа5а» - Семенов Василий Дмитриевич (Тумул, Хаңалас), «Кэскиллээх булчут» - Павлов Ньургун Николаевич (Бүтэйдээх, Мэңэ-Хаңалас), «Байанайы видеонан сырдатааччы» - Осипов Дьулустаан Андреевич (Тааhа5ар, Бүлүү) сыаналаах бириистэринэн биhирэннилэр.
bulchut sehene 05 31127«БУЛЧУТ СЭhЭНЭ» - күрэх спонсордарынан Дьокуускай куоракка булт табаарын атыылыыр ма5аhыыннар: «Царская охота» (Г.В. Матюнина) – кемпинговай мебель, «202 калибр» (В. А. Дзивицкэй) – сааны угар сейф, бытовой уонна видеотехниканы атыылыыр «В-Лазер» ма5аhыын (М. А. Попова) – видеокамера, СР булка хаhаайыстыбатын Департамена (Н. Н. Сметанин) – икки миэстэлээх эрэhиинэ тыы, «УУС-ЭКСПО» ма5аhыын (дир. Н. Р. Платонова) – саха быhа5а, «Таңара» аан дойдутаа5ы чинчийэр Фонда (Л. В. Федорова) – ранец, спальник, контейнер, «Олоңхо театра» (В. Г. Власов) – электрогенератор, булчут лайка боруодалаах ыт о5ото сүрүн бириистэри туруордулар.
«Булчут сэhэнэ» күрэ5и «Саха» национальнай көрдөрөр-иhитиннэрэр компания «Байанай» биэриитэ уhулла. Биэрии редактора И. А. Артамонов инникитин күрэх бастың сэhэннэрэ наарданан киинэ уhулларыгар дьоhуннаах матырыйаал хомуллубутун, итиэннэ күрэх ча5ылхай түгэннэриттэн сыл устата «Байанай» биэриитигэр сырдатар былааннаа5ын астына кэпсээтэ. Бэйэтэ айыл5а бары кистэлэңин иңэринэн илдьэ сылдьар, өр сыллартан сүрэ5эр – быарыгар сөңүрдэн иитиэхтээн илдьэ сылдьыбыт ыра-ба5а санаата туолан күрэх кыттааччылара бэрт өрө көтө5үллүүлээхтик бэлэмнэнэн кэлбиттэрин бэлиэтээтэ. Култуура министерствота бэртээхэй тэрээhини тэрийбититтэн астыммытын биллэрдэ.
bulchut sehene 06 2f5a9Мантан салгыы, тыа сирдэригэр Бэрэсидьиэн кииннэрин ситимнээх үлэтин төрүт үгэстэргэ тирэ5ирэн са5алыырга туhаайыллыбыт аhа5ас кэпсэтиини культура министрэ Андрей Саввич Борисов иилээн-са5алаан ыытта. Кэпсэтиигэ Сунтаар Кириэстээ5эр "Айыл5а ситимэ" Арчы бала5анын тутта сылдьар К. С. Григорьев, Мэҥэ-Хаҥалас, Томторуттан олоңхону толорооччу, төрүт культура учуутала П. М.Тихонов, Томпоттон В. С. Неустроев, Мэҥэ-Хаҥалас, Аллараа-Бэстээ5иттэн И. И. Румянцев, Мэҥэ-Хаҥаластан "Солооһун» ТХПК директора А. Л. Холмогоров, Уус-Алдан улууhун культура5а управлениетын начальнига Б. И. Заровняев кыттыыны ылан Тыа сирин сайдыытыгар государство таhымыгар улахан бол5омто ууруллубутун мүччү туппакка, тыа сирин олохтоохторун күн бүгүн туох боппуруос долгутарын ырытыhан, бүтүн нэhилиэнньэ оло5ор суолталаах общественность күүhүнэн ыытыллар киэң хайысхалаах үлэ5э көх-нэм буолан кэскиллээх оло5у уhансартан туора туран хаалбакка сөптөөх үлэни ыытарга санаа атастастылар. Кэпсэтии түмүгэр, А. С. Борисов бу хамсааhыны өйүүр туhуттан улахан, дьоhуннаах киэң кэпсэтиини таhаарарга анаан ыам ыйын - бэс ыйын то5оостоох күннэригэр эр дьон общественнай түмсүүлэрин уонна улуустаа5ы култуура, тыа хаhаайыстыбатын управлениеларын начальниктарын, булт департаменнарын салайааччыларын, "Саха Сирэ XXI үйэ5э" республикатаа5ы үтүө дьыала хамсааhыны салайар Иван Софронович Емельяновы ыңыран тыа сиригэр араас хайысханан үлэлиэхтээх МФОКС–тары тутуу үлэтин-хамнаhын тула Сүбэ мунньах тэрийиэ5иң диэн бигэргэттэ.
Аа5ааччыга туhаайан бэлиэтээн этэр буоллахха, республика5а аан бастаан ыытыллыбыт «Булчут сэhэнэ» күрэх, итиэннэ тыа сиригэр общественнай түмсүүлэр ыытар кэскиллээх үлэлэрин сүрүннүүргэ анаан ыытыллыбыт аhа5ас кэпсэтии хас биирдии тустаах нэhилиэк дьаhалтатыгар, бюджет тэрилтэлэрин салайааччыларыгар бука барыларыгар, дойдуларын, дьоннорун-сэргэлэрин уйгулаах оло5о тупсарын туhугар, биир бигэ санааны ылынан сүбэлэрин-соргуларын түмэн үлэлииллэригэр холобур буолар.
Түмүккэ, тыа сиригэр араас хайысхалаах үлэни сүрүннүүргэ туhаайыллан тэриллиэхтээх Бэрэсидьиэн кииннэригэр ситимнээх үлэни туох торумңа оло5уран, хайдах быhыылаахтык са5алыырга сүрүн эппиэтинэс биллэн турар, эр дьон кэтит санныгар сүктэриллэрэ кэм ирдэбилэ буолар.

 

Матырыйаалы бэчээккэ бэлэмнээтэ
СР культуратын туйгуна В. Яковлева

В. В. Неустроева,
Н. А. Никифорова
хаартыскалара туhанылыннылар

Вернуться назад  

Иван Шакуров

И.Ю. Пестряков

Афиша

Мы Открылись! Театр Олонхо приглашает на спектакли-олонхо
Мы Открылись! Театр Олонхо приглашает на спектаклиолонхо в постановках Гаврила Менкярова «Ала Булкун» 23 декабря...
Олоҥхо тыйаатыра олоҥхо дьиктилээх-алыптаах эйгэтигэр ыҥырар!
Олоҥхо тыйаатыра Өксөкүлээх Өлөксөй аатынан Норуоттар доҕордоһууларын Дьиэтигэр бар дьонун олоҥхо дьиктилээхалыптаах эйгэтигэр ыҥырар!Ол курдук...

Поиск