Степанида Борисова - Девять песен в стиле тойук

stepanida borisova audio cd 25336

Степанида Борисова - Девять песен в стиле тойук

Подробнее...
 

ОЛОҤХО

ОЛОҤХО

Д.К. Сивцев-Суорун Омоллоон
(Саха фольклора. Хомуурунньук)
1947 с.

suorun omolloon 7dddbОлоҥхо диэнинэн бухатыырдар геройдуу охсуһууларын хоһуйан көрдөрөр эпическэй айымньылар ааттаналлар.
Олоҥхо, героическай эпос буоларын быһыытынан, кинини нуучча фольклорун жанрыгар холуйан эттэххэ, кини «былина» диэҥҥэ сөп түбэһэр. Ол гынан баран, саха олоҥхото чикэ атын, ол иһин бары үөрэхтээхтэр кини төрүт аатын кубулуппакка, жанра уратытын бэлиэтээн «олоҥхо» диэн ааттаан тутталлар.
Саха норуотун тылынан айымньытын саамай куоҕайар чыпчаала олоҥхо буолар. Кини суолтата аҥардас тыл уус-уран айымньыта буоларынан эрэ бүппэт. Кини саха норуотун историятын, философиятын, итэҕэлин, төрөөбүт айылҕатын үөрэтэргэ суолтата эмиэ улахан. Бу иһин кининэн, поэтическай ньыма сабыдыалын араҥалаан араардахтарына, туттуохтарын сөп — этнограф даҕаны, историк даҕаны, лингвист даҕаны. Оттон литература, поэзия уонна музыкальнай фольклор өттүнэн олоҥхо — саха норуотун энциклопедията, бары күндүтэ мустубут музейа. Кини саха фольклорун бары жанрдарын синтэһэ — лирическэй ырыатыттан драматыгар диэри, кини билэр бары поэтическай ньымаларын сиэркилэтэ. Киргиз омук «Манас» диэн 200 тыһыынча кэриҥэ строкалаах улуу эпопеятыгар 20 тус-туһунан музыкальнай мелодия туттуллара биллэр эбит буоллаҕына, саха олоҥхотугар туттуллар мелодия ахсаана онтон итэҕэһэ суох буолуо диэххэ сөп. Манан олоҥхо музыкальнай суолтата эмиэ улаатан тахсар.

Подробнее...
 

Олонхо — источник оперного искусства народа саха

Олонхо — источник оперного искусства народа саха

Юрий Егорович Платонов,
Заслуженный артист РФ,
доцент СВФУ
Якутск, 2006

platonov-yurii-egorovich a1e29Олонхо — устное народное творчество, передаваемое из уст в уста, из поколения в поколение, из века в век, не утерявшее интереса народа и по сегодняшний день. Крупное эпическое, художественное, литературное, певческое, музыкальное и стихотворное произведение, насыщенное сравнениями, эпитетами, алгысами, заклинаниями, воспеваниями, пословицами, поговорками, крылатыми словами, мелизмами (кылысах).
Олонхо — учебник возрождения якутского языка для современных филологов.
Олонхо — неисчерпаемый запас культуры речи народа саха с сохранением национального колорита с ее стилистическими и фонетическими особенностями.
«Язык племени — это выражение всей его жизни, это музей, в котором собраны все сокровища его культурной и высшей умной жизни» (Э.К. Пекарский).
Олонхо — музыкальное произведение, благодаря которому мы сегодня имеем представление о национальном пении и достоянии народа саха — кылысахе, веками пронесенном из глубокой древности как символ вокального искусства.
К сожалению, первые собиратели якутского фольклора не имели возможности записать звук, но они увековечили тексты олонхо с его стилистическими особенностями, по которым учимся мы, нынешнее поколение, возрождая стертый диффузией язык, о котором так хорошо отозвался Э.К. Пекарский.

Подробнее...
 

О ПЕРВЫХ ЛЮБИТЕЛЬСКИХ СПЕКТАКЛЯХ НА СЦЕНЕ НАЦИОНАЛЬНОГО ТЕАТРА

О ПЕРВЫХ ЛЮБИТЕЛЬСКИХ СПЕКТАКЛЯХ
НА СЦЕНЕ НАЦИОНАЛЬНОГО ТЕАТРА

К.Ю. Григорьева,
журналист Национальной вещательной компании «Саха»,
член Союза журналистов РФ.
Из книги «Ежегодник Саха театра», 2012г.


beriet bergen1 45194...Над деревянными крышами Якутского острога струился серый дымок. Стояли студеные дни января, мороз крепчал с каждым днем, Бык зимы торжествовал и свирепствовал. Сегодня в большом доме царит легкая суета. Особенно нет времени у семнадцатилетней Дуняши. Платье наглажено, белый воротничок накрахмален, старшая сестра великодушно одолжила красивую, подбитую лисьими лапками душегрейку. Накинув на нее цветастую шаль, Дуня долго крутилась перед зеркалом. Вечером с родителями и еще несколькими домочадцами она идет в Клуб на олонхо. Только вот диковинка, говорят, что олонхо будут ПОКАЗЫВАТЬ. Как это будет выглядеть, Дуняша представления не имеет. Она помнит, как раньше к ним приходил олонхосут, и тогда наступал праздник — собирался народ с ближайшей округи. Дети забивались под стол и зачастую под ним засыпали, слушая волшебный рассказ сказителя... А как все это будут показывать, было очень любопытно. Дуне с утра не терпелось. Ей хотелось, чтобы вечер побыстрее наступил. Уже неделя, как разговоры были только об этом. К отцу приходил Василий Васильевич, и они подолгу беседовали за чаем. Дуня, убирая со стола, внимательно ловила каждое слово: про Петербург и Москву, про жизнь в этих далеких диковинных городах, про государя-императора. А еще она запомнила несколько непонятных слов, в том числе слово ТЕАТР...

Подробнее...
 

АҔАБАР СУРУК...

АҔАБАР СУРУК...

Эн уолуҥ, үөрэнээччиҥ Андрей Борисов
Чараҥ сайылыга. Аҕам балаҕана

1305521221 dsc 0001 151d6Киһи тыыннааҕар чугас дьоно Кинини куруутун баар буолуон курдук санаан истиҥник-иһирэхтик, ис сүрэхтэн, дэҥ кэриэтэ, кэпсэтээччи. Үлэ, түбүк үтүргэнигэр кыһарыйтаран, кэлин кэмнэргэ, Аҕаа, эйигин кытта ийэбит үүттээх чэйин иһэ-иһэ санаабын үллэстибэтэх, ирэ-хоро кэпсэппэтэх эбиппин...
Бу сайылыкпытыгар, Чараҥҥа, эн дьаныһан туран туттарбыт балаҕаҥҥар көмүлүөгү тигинэччи оттон, аал уоппут иннигэр эйигим кытта аргынньахтаан олорон сэһэргэһэр курдук санаан, санньыар курус да, сырдык-сыдьаай да өйдөбүллэрбин суруйан эрэбин... Саха киһитигэр «Аҕа — дьиэ кэргэн тутаах киһитэ» диэн дириҥ өйдөбүл баар. Аҕа — иитээччи, аһатааччы, Аҕа — дьиэ кэргэнигэр суон дурда, халыҥ хахха. Аҕа — бигэ тирэх, туллаҥнаабат тулааһын баҕана. Аҕа — үс кэми си тимниир Ытык Сэргэ. Эн бэйэҥ олоҕуҥ оҥкулунан Ыал Аҕата диэн ытык өйдөбүлү Тойон Сэргэ курдук туруорбутуҥ.
Дьокуускайга университекка үөрэнэриҥ, биһиги Чараҥҥа олорббуппут, ийэбит онно биэлсэрдиирэ. Кини эн курдук үөрэххэ үөрэнэргинэн киэн туттара. Өрөбүлгэр кэлэргин олус да күүтэрбит... Биһиги балтыбыныын Мохсоҕоллоохтон кэлэр суол төрдүн кэтэһэ көрөрбүт... Хатыҥ чараҥ быыһынан сатыы хааман иһэргин көрдөрбүт эрэ — оо, үөрүү! Утары сырсан саппарыһарбыт.

Подробнее...
 

Ойуунускай -- философ (Ойуунускай 110 сылыгар анаан)

Ойуунускай -- философ
(Ойуунускай 110 сылыгар анаан)

Виталий Власов
"Таатта" хаһыат. -- №139. – 18.11.2003 с.

vlasov 7b027Ойуунускай диэн кимий? Ойуунускай сымара сис тиэмэ, бүтүн үнүстүтүүт, норуот оҥорботоҕун оҥорбут киһи. Маннык киһи саха омукка суох этэ, суох даҕаны уонна кэлэр аҕыйах үйэҕэ суох буолуо. Тоҕо диэтэххэ, автономияны тэрийбитэ, олоҥхону көтүппүтэ, үөрэҕи-науканы саҕалаабыта, омугун өлбөт тыыннаабыта.
Ойуунускай олоҕо ынырыктан ынырык трагедия. Кини эргэ олох өлөр, саҥа олох төрүүр хабырыйсыытыгар сиэртибэлэммит, бутуур кэмҥэ кыбыллыбыт, уларыйыылартан уодьуганнаммыт, көмүскээбит көҥүлүттэн көҥүлүн былдьаппыт киһи. Ойуунускайы 1938 сыллаахха Иркутскай куоракка кум-хам тутуулара, оччотооҕу саха омук түөрэ эргийиитэ эбит. Норуот өстөөҕө аатыран, хаайыыга төһөлөөх эрэйи көрсүбүтүн сүрэхпитинэн сэрэйээхтиирбит ама ханна барыай?! Бу сылларга доҕоро Максим Аммосов Киргизияҕа эмиэ норуот өстөөҕө аатыран хаайыыга быраҕыллыбытын бары билэбит.
Ойуунускай буржуазнай национализмҥа балыллан, Сэбиэскэй былааһы утарбыт аатыран хаатыргаҕа, хаайыыга сэймэктэммитэ. Биир сыл Бутырка түрмэтигэр, Москваҕа өлөр-тиллэр ынырык хонуктары ааспыт эбит. 1939 сыллаахха өлөр туруктаах Дьокуускайга эргиллибит. Бу кэмҥэ Тааттаттан 250 киһи хаайыллыбыт эбит, репрессия ыар тыына итинник. Манан сэдиптээн, репрессияҕа пааматынньык туруорар идеялары сүүс бырыһыан өйүүбүн.

Подробнее...
 


Страница 238 из 245

Иван Шакуров

И.Ю. Пестряков

Афиша

“ҮС НЬҮКЭН ТҮГЭҔЭР”
Олоҥхо театра Муус устар 2829 күннэригэр киэһэ 17 чаастан Сэмэн Ермолаев – Сиэн Өкөр “Алаас...

Поиск

Карта посетителей