ГАЛЯ СУРУЙАН ХААЛЛАРБЫТ ТИһЭХ САНААТЫТТАН БЫһА ТАРДЫЫЛАР

Galya12 fd802Бүгүҥҥү күҥҥэ, арай, мин көрдөхпүнэ, дьон-сэргэ, киһи-аймах бары харчы эрэ туһугар хамсанар. Тулабыт барыта «харчы, харчы, харчы».

Харчы диэн тугуй? Бикипиэдьийэҕэ этиллэринэн «атыыга-эргиэҥҥэ сыананы быһар тимир уонна кумааҕы бэлиэлэр». Киһи, дьиҥэр, харчыны хайдах эргитэри бэйэтэ толкуйдаабыта, онтон бүгүҥҥү күҥҥэ – харчы биһигини эргитэр.
Билигин бүтүн аан дойду барыта – сыыппара, ИДИЭЙЭ туһугар үлэлиир киһи олус аҕыйах. 10 сыл анараа өттүгэр, 2010 сылга биһиги Олоҥхо тыйаатырыгар үлэлии кэлбиппит. Оччолорго тыйаатыр аҥаардас аата эрэ баара, дьиэ да, сыана да, испэктээк да, труппа да суох этэ («Кыыс Дэбилийэ» эрэ баара)... Саха тыйаатырын дьиэтин кыра хос оҕотугар Олоҥхо тыйаатыра тыын быһаҕаһынан тыынара... Биһиги бары, Саха тыйаатырыгар киирбэтэхпититтэн, харахпыт уутунан сэмээр суунар этибит... Бары күлүү-элэк оҥостоллорун өйдүүбүн. «Олоҥхоло-о-ор» диэн эйэргээн этэллэрэ, биһиэхэ ким да эрэммэтэ.

Хайдах үлэлиирбит диэн этэр буолахха: Култуура министиэристибэтигэр докумуон таһарбыт, оскуолаларга Саха тыйаатырын билиэттэрин атыылыырбыт, хайдах сатыырбытынан ыллыы сатыырбыт. Онтон Саха тыйаатырын маассабай сыаналарыгар кыттыыны ыларга көҥүл биэрбиттэрэ. Оо, ол онно үөрбүппүтүөн!
Биһиэхэ наар эргэ, абырах үөһэ абырах буолбут халадаайдар түбэһэллэрэ, ону ол диэбэккэ, үөрэ-көтө бэлэмнэнэр, репетициялыыр, актердар хайдах курдук үлэлииллэрин көрөн үөрэнэр этибит. Муннубутун батаран хос уһуларга хамнас отой тиийбэт этэ.
Сыл бүтүүтэ, уоппускам харчытын, 13.000 солкуобай ыламмын, ийэм шуба ылынарыгар эбиискэ буолуо диэн ууран биэрбитим. Бу сыл күһүнүгэр дьүөгэбин кытта Богатырев уул. 11-гэр 12-15 тыһыынчаҕа хос булбуппут. Хамнас туохха да тиийбэт этэ, ол иһин биллэриилэри көрдүүрү саҕалаабытым уонна, мин дьолбор, тыйаатыр аттыгар «Летуаль» маҕаһыыҥҥа муоста сууйааччынан киирбитим. Буһа-хата сууй да сууй, аал да аал.
Galya15 77d18Билэр дьонум көрүөхтэрэ диэн наһаа кыбыстар этим, мэлдьи саһа сылдьарым. Бииргэ үлэлиир дьонум мэлдьи аттыбынан ааһаллара. Бөх тоҕо тахсарбар, «билэр дьонум көрбөтөллөр ханнык» диэн сирэйбин кистээн былаат баанан, капюшон кэтэн тахсарым. Бөх диэн – хоруопкалар. 50-тан тахса косметика хоруопкалара. Биир кыһыҥҥы күн бөхпүн тоҕо тахсан иһэн халтарыйан охтон түспүтүм уонна онно хараҥаҕа олорон ытаан барбытым... ыарыытыттан буолбатах. Онтон хараҕым уутун туора соттоот, салгыы үлэлии бардаҕым.
Бу курдук биһиги ИДИЭЙЭ туһугар, тугу барытын умнан туран үлэлиир этибит. Инникибитин ыралаан көрөрбүт, төбөбүт иһигэр биһиги бэйэбит дьиэлэниэхпит – Олоҥхо тыйаатырдара бэйэбит испэктээктэрбитинэн Саха тыйаатырын, Москуба, Санкт-Петербург, Япония, Франция, Греция уонна да атын сирдэр улахан сыаналарыгар оонньуохпут диэн санаабат этибит.
Билигин, ылан көрдөххө, бу барыта баар: труппа, репертуар, арай дьиэбит эрэ суох, ол эрээри бу да ыра санаабыт хайаан да туолуо диэн бигэ эрэллээхпит. Хамнас эмиэ үрдээтэ, онтон биһиги бэйэбит харахпыт олох туолан испэт. Ханна да тиийдэрбит, тугу да гыннарбыт элбэх харчыны өлөрөр сыаллаах-соруктаах сылдьан, оргууй, ис-испититтэн сытыйан эрэбит.
Дьыалаҕа истиҥ сыһыаммыт, инникигэ эрэлбит уоһуннар уостан, ИДИЭЙЭ туһугар буолбакка, ХАРЧЫ туһугар үлэлиир буоллубут. Холобур, «Белый ягель» диэн киинэҕэ биир уһуллар күнүм 15 тыһыынча этэ. Бу да сыыппара миигин сөп оҥорбокко, юрист наймылаһан, сыананы үрдэттэр үрдэтэн испитим. Хайдахтаах курдук халы-мааргы быһыыный?!
Galya13 934bfБилигин саныыбын, бу киһилии быһыы-майгы алдьанар төрдө, биһиги төрүкү түктэри быһыыламмыппыт. Ненецтэр бэйэлэрэ да тыйыс, ыарахан усулуобуйаҕа олороллор, ону биһиги кэлэммит харчы оҥороору гыммыппыт. Бу түгэнтэн бүгүн кыбыстабын, онтон ол харчы билигин сыыска-буорга кубулуйдаҕа. Маннык хартыынаҕа уһуллар хайдахтаах курдук дьолуй?! Билигин буор босхо үлэлиэм этэ...
Мин санаабар, Саха Сиригэр киинэ индустрията ИДИЭЙЭ туһугар үлэлиир дьон-сэргэ баар буолан балысханнык сайдар! Режиссердар бэйэлэрин хамнастарыгар усталлар... Онтон улахан харчы кэллэҕинэ, билбэппин... улахан харчыга, Арассыыйаҕа курдук үлэлээн, Арассыыйа курдук киинэлэри устан барыахпыт буолуо. Онон, күндү доҕоттор, саатар сороҕор, ИДИЭЙЭ туһугар үлэлээҥ-хамсааҥ, ол онно баар, дьиҥнээх...

Күндү киһибит сырдык мөссүөнэ, үтүө майгыта, кэрэҕэ-үтүөҕэ таласпыт санаата сүрэхпитигэр өрүү баар буолуоҕа. Эн ситэ олорботох олоххун, ааккын оҕоҥ үрдүктүк тутан салгыаҕа диэн бигэтик эрэнэбит. Олус күүскэ таптыыбыт, ахтабыт, суохтуубут. Уһун уугар сымнаҕастык, сылаастык утуй.

Олоҥхо тыйаатырын бар дьоно

Источник: Кыым

Вернуться назад  

Иван Шакуров

И.Ю. Пестряков

Афиша

"Туйаарыма Куо" (Китай) в исполнении Пекинского театра опера Куньцю
«Светлоликая Туярыма Куо» пьеса П.А. Ойунского созданная по сюжету олонхо «Нюргун Боотур Стремительный». История...

Поиск