Сэтинньи 11 күнэ

WhatsApp Image 2018 11 11 at 14.31.05 2 4ecdcСэтинньи 11 күнүгэр Ытык Чөркөөххө Улуу убайбыт, биир дойдулаахпыт Саха уһулуччулаах судаарыстыбаннай диэйэтэлэ, Саха советскай литературатын төрүттээччи, лингвист-учуонай, бөлүһүөк, революционер Былатыан Ойуунускай төрөөбүт дойдутугар 125 сааһын бэлиэтиир бэлиэ күн буолан ааста.
Бу күн киэн туттар Улуу убайбыт аатыгар сүгүрүйүү төрөөбүт балаҕаныттан, сүүрбүт -көппүт алааһыттан Муҥха Дэлбэрийбиттэн саҕаланна.
Саха саарынынынан, биир дойдулаахпытынан киэн туттан П.А.Ойуунускай аатынан Чөркөөх орто оскуолатын үөрэнээччилэрэ, учууталлара бүттүүн "Ийэм Дьэбдьэкиэй уҥуоҕар" хоһоону күргүөмнээхтик аахтылар.
Саха норуотун чулуу уола Платон Алексеевич Ойуунускай пааматынньыгар миитин олохтоох ааптар Михаил Прохоров "Таатта оҕото Дьаралыктыйа Былатыан" анабыл хоһоонунан аһылынна.Эҕэрдэ тыллары "Октябрьскай нэһилиэк" МТ баһылыга М.Г.Аржаков уонна П.А.Ойуунускай аатынан Чөркөөх орто оскуолатын директора Д.Д.Максимов эттилэр.Кини сүдү аатыгар сүгүрүйүү, махтаныы бэлиэтэ нэһилиэк олохтоохторо, оскуола оҕолоро сибэкки дьөрбөтүн уурдулар.

Подробнее...
 

БЫЛАТЫАН УБАЙГА

БЫЛАТЫАН УБАЙГА

Кур киигэ сууламмыт
Курус балаҕан иһигэр
Кумуллан сыппыт
Куччугуй норуоккун
Күлүм күн күөнүгэр
Күөрэтэн таһаарбыт
Күүстээх бэйэҕин
Күтүр күүскэ ытыктаан,
Ытык ырыаҕа холбуубут.

Былыргы дьылларбыт
Былдьаһыктаах быһылааннарыгар
Быыппастан тураҥҥын
Быһах-кылаан тылгынан
Былыт кыыспытын курдук
Баһаам кэрэ олох
Барҕардар ханнык диэн
Баараҕайдык эппиккин
Тойон сэргэ гынныбыт.

Урааҥхай норуотуҥ иннигэр
Уруй-тускул тутан
Урутаан испит бэйэҕэр,
Айыҥан аймаҕын туһугар
Алгас-арчы айыыгар
Үүнэр Саха аатыттан
Үтүө тылы холбооммут
Үс бүк сүгүрүйэбит.

Бүөтүр Хара.

 

Көҥүл ырыата

Көҥүл ырыата

Дирбиэн-дарбаан күннэргэ
Дирбийэн-дарбыйан тураммыт
Көнөр көҥүлү көрдүөхпүт,
Көмүс солону көмүөхпүт...

Тибиилээх-тиһиктээх күннэргэ
Тибийэн-табыйан тураммыт
Баай дьон батталын барыахпыт,
Барбах дьоннор барҕарыахпыт...

Саталаах-саргылаах күннэргэ
Сатайан саҥаран тураммыт
Саха дьону салайыахпыт,
Сааппат-саспат саргылыахпыт...

Хаарыан-харамай күннэргэ
Хаһыытаан-ыһыытаан тураммыт
Түрбүөн бөҕөнү түһэриэхпит,
Түрмэ бөҕөнү түҥнэриэхпит...

Килбик-кичимэҕэй күннэргэ
Кичэйэн-хачайан тураммыт
Ордук соргуну булуохпут,
Олох дьолун оҥоруохпут...

Көҥүл дохсун күннэргэ
Көрүлээн-нарылаан тураммыт
Өйү, күүһү үрдэтиэхпит,
Өлгөм дьолу төрөтүөхпүт...

Дорҕоон-долгун күннэргэ
Долгуйан-оргуйан тураммыт
Кыра норуот кыайыахпыт,
Кырыыс баһын быһыахпыт...

Кыыһар сардаҥа уотугар,
Кыһыл үйэбит дьолугар
Уһун тускул тутуохпут,
Уруй-айхал этиэхпит...

 

Былатыан Ойуунускай туһунан биэс чахчы

1 Ойуунускай дьиҥнээх араспаанньата – Слепцов

Ойуунускай – бу Былатыан Слепцов литератураҕа киирбит хос аата буолар, тоҕо диэтэххэ кинилэр аймахтара «Ойуун ууһа» дэнэллэр эбит. Ойуунускай диэн араспаанньаны 1922 сыллаахха ылыммыта.

2 Былатыан Ойуунускай аан маҥнай Саха сиригэр көтөн кэлбит көтөр аалга олорсубут киһи

Ойуунускай 1925 сыллаахха аан маҥнайгынан Дьокуускай куорат үрдүнэн көппүт көтөр аалга олорсубут киһинэн буолар.

3 «Кыым» хаһыакка көтөр аал кэлиитигэр анаан «Саха дойдутун дьонугар» диэн Былатыан Ойуунускай суруйбут ыстатыйата бэчээттэммитэ.

4 Былатыан Ойуунускай бастакы хоһоонун 24 сааһыгар суруйбут

Маҥнайгы «Үлэһит ырыата» хоһоонун Ойуунускай 1917 сыллаахха Емельян Ярославскай көрдөһүүтүнэн суруйбут. Бу кэмтэн ыла саха советскай литературата (поэзията) саҕаламмыта.

5 Былатыан Ойуунускай көмүллүбүт сирэ билигин даҕаны чопчу биллибэт

Ойуунускай көмүс уҥуоҕа ханна көмүллэ сытара билигин даҕаны чопчу биллибэт. Былатыан Ойуунускай көмүллүбүт сиринэн үс миэстэни сабаҕалыыллар. Туоһулар этэллэринэн, еврей, татар эбэтэр хаайыылаахтары көмөр куорат уопсай кылабыыһатыгар буолуон сөп.

 

 

Убайым Былатыан Ойуунускайга

Убайым Былатыан Ойуунускайга

Өркөн өйдөөх, өрүөл кэриэстээх
Өрөкүйэр өктөөп туһугар,
Өлөрүн утуйарга холоон
Өргөс-кылаан, сүҥ саҥаланан,
Убайбыт Былатыан Ойуунускай
Сахатын норуотун туһугар
Саталаах силлиэлиин күрсүһэн,
Саҥа олоҕу салайса сылдьан
Сахалыы саҥаны сатарытан,
Төрүт тыл төлкөтүн түстэһэн
Төлөнүрэ умайан испитин,
Түһүк түүннэр түүйэн, түҥнэрэн
Түрүлүөн, дарбаан сүлүһүнү,
Түөһүн көтүрү сынньан, күлү
Таптайбыттара кыа хаанынан,
Баламат балай балыыр харбат
Бэттибэт бэлэһэ хам буолбат,
Бэстилиэт өнчөҕө ньиллиргиир
Көмөгөй хаанынан хардыргыыр.
Ол дьулаан, дууһа кыланар
Ыллаабыт ырыата чуумпуну,
Ынчыгынан толорор түүнүгү
Тимир сыап тууйар түүҥҥүнү,
Тыыны, сырдыгы хабырыйан
Ол суостаах кэмнэр кэбэлийэн,
Кэриэлийэ, иэрийэ кэбилээн
Хаарыаннаах дьоммутун мэҥиэстэн
Хаанынан уһуннаран, тэпсэн
Самнара сатаабыттара абатыан!
Убайыт Былатыан кырдьыга
Сахабыт, урааҥхай туһугар,
Олоҕун толук уурбута
Олорон ааспыта сулустуу.
Өйдүөҕүҥ, сүгүрүйүөҕүҥ
Өргөс тыллаах киһибитигэр,
Өркөн өйдөөх убайбытыгар
Өрөгөй тылларын аныаҕыҥ!
Аатын үйэлэргэ ааттатыаҕыҥ

Уйулҕан

 


Страница 2 из 78

Иван Шакуров

И.Ю. Пестряков

Афиша

"Туйаарыма Куо" (Китай) в исполнении Пекинского театра опера Куньцю
«Светлоликая Туярыма Куо» пьеса П.А. Ойунского созданная по сюжету олонхо «Нюргун Боотур Стремительный». История...

Поиск