Дьарааһын анаарар

theatre 005"Хаайыыга сытыйбатаҕына, артыыс буолуоҕа", – диэн Дьарааһын Баһылайап туһунан учуутала Баһылай Дьөгүөрэбис Батаҕаайап этэн турардаах эбит. Ол курдук мэник-тэник уолчаан улаатан, артыыс идэтин баһылаан, билигин Сахатын сиригэр биир саамай биллэр-көстөр, норуокка ытыктанар артыыстартан биирдэстэрэ. Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа, Арассыыйа үтүөлээх артыыһа билиҥҥи олох уонна Олоҥхо туһунан анаарар.

– Бүлүү улууһун I Күүлэт нэһилиэгэр төрөөбүтүм. I Күүлэт – өрүс уҥуоргу өттүгэр, Бүлүү куораттан уонтан тахса көс тэйиччи сытар нэһилиэк. Үөс сиртэн тэйиччи буолан, бэйэтэ туспа салгыннаах, ураты тыллаах-өстөөх дьиҥ сахалыы дэриэбинэ. Дьиҥинэн, өссө 1948 с. Төрүөх буолуохтаахпын. Ону пааспарбар уонна оччотооҕу Сэбиэт испииһэгэр 1949 с. диэнинэн киирбитинэн, күн бүгүнүгэр диэри сылдьар. Дьонум эрдэ өлөн, үс убайдаахпыттан биирдэстэригэр – Бүөтүргэ иитиллибитим. Кини өрөспүүбүлүкэ сэттэ төгүллээх чөмпүйүөн булчута. Өй-санаа, сиэр-майгы да өттүнэн үрдүк таһымнаах киһи этэ. Убайдарым бары даҕаны айылҕаттан айдарыылаах, сиэрдээх-майгылаах, дьон да быһыытынан лаппа миигиннээҕэр таһыччы дьон. Мин оҕо сылдьан мэник-тэник, баппаттыҥы соҕус этим. Инньэ гынан, "баппат" диэн тылтан сибээстээн, дойдубуттан кэлин тэйэн хаалбытым.

Подробнее...
 

Кэлэн ааспыт кэмнэр кэрдиистэрэ...

Кэлэн ааспыт кэмнэр кэрдиистэрэ...

Гаврил Колесов

Gavril Kolesov 65d6e— Ок-сиэ! Бу уол аата, оҕонньорго, кырдьаҕас киһиэхэ дылы, тоҕо өрүү былыргыны, хаалбыты сөхсүтэ-үөдүтэ сатыы сылдьар оҕоҕунуй? Аата, дьүһүлэнэн түһэҥҥин! Пахайбын да, онолуйа сытыйан! Ити былыргы кылыһахтаах ырыаны тоҕо сөбулүүр баҕайыгыный?! Эчи, кыллырҕатан түһэн, истиэххэ тоҕо баҕас куһаҕанай?! Түксү-түксү, уурай! Ойууннаан, олоҥхолоон бүт! — диэн аныгылыы быһа түстэҕинэ, тугу да диэхпин, туох да диэн хардарыахпын билбэккэ, мух-мах буоларым, наһаа кыбыстарым, туох да диэн мөккүспэт, утарыласпат этим. Ол оннугар испэр наһаа хомойорум, тууйулларым, дьонтон, ыччаттан эрэ итэҕэс курдук сананарым. Санаам олус түһэрэ, үөҕүллүбүт, атаҕастаммыт курдук буоларым.
Онтон сылтаан олох кыра сылдьан, сороҕор оҕолор онно-манна өтөххө, сайылыкка хаалбыт, эҥин араас оҥо быһыы дьэрэкээн ойуулаах, кэрэ көстүүлээх, наһаа үчүгэйдик чочуллан оҥоһуллубут чорооннору, кытыйалары, чохообуллары, хамыйахтары, кымыс астыыр тэриллэри, урукку батталлаах-атаҕастабыллаах, эргэ, хараҥа олох тээбириннэрин курдук өйдөөн-сыаналаан, хайыта сынньа, үлтүрүтэ тэпсэ оонньуулларын көрө-көрө, хараастарбын, уйадыйарбын өйдөөн кэлэрим. Уонна: «Мин эмиэ ити эргэ, хаалбыт тэриллэр курдук урукку, ааспыт үйэ умнуллан, быраҕыллан эрэр киһитэ буолуом дуо?» — диэн бэйэм үөлээннээхтэрбиттэн, биир саастыылаахтарбыттан аһара итэҕэстик сананар, мунчаарар, хараастар түгэннэрим аҕыйаҕа суох этилэр.

Подробнее...
 

От фольклора до профессиональной музыки

От фольклора до профессиональной музыки

Галина Григорьевна Алексеева,
ученый-музыковед, засл. деятель искусств РС(Я)

Истоками зарождения и развития профессионального музыкального искусства (так же, как и литературы и изобразительного искусства) явилась древняя культура якутов, обусловленная своеобразными социально-экономическими условиями жизни народа со скотоводческим укладом хозяйства. Ее представляют народно-песенное творчество, героический эпос олонхо, искусство игры на хомусе, кырыымпе — якутской скрипке.
Традиционная музыка якутов, восходящая своими корнями к тюркской ветви центрально-азиатской восточной культуры, имеет сложный генезис. На разных этапах своей истории она вобрала в себя элементы монгольского мелоса и северо-сибирских народов (эвенов, эвенков, юкагиров, чукчей). Начиная с XIX в. большое влияние на якутский фольклор начала оказывать русская есенность. Богатейшие истоки музыкального развития якутов в специфических условиях общественного строя в течение длительного исторического периода образовали органичное единство, сформировали своеобразные черты его самобытности, в Якутии «...вплоть до 1917 г. феодализм переплетается с большими пережитками первобытно-общинного строя, патриархального рабства, а в последней трети XIX — начала XX вв. и с некоторыми элементами проникновения капиталистических отношений.

Подробнее...
 

«Эрэл» ансаамбыл 30 сыла

erel 02 15921Киһи бэйэтин ис туругун, иэйиитин, тугу саныырын туохха дьоҕурдааҕынан дьоҥҥо-сэргэҕэ тириэрдэр буоллаҕа. Ол курдук, ким эрэ санаатын ырыанан, уруһуйунан эбэтэр үҥкүүнэн көрдөрөр. Ону биһиги биир тылынан искусство диэн ааттыыбыт. Бүгүн искусство биир көрүҥэр үҥкүүгэ тохтоон ааһыахпыт.
Үҥкүү туспа тыллаах-өстөөх, хамсаныылаах эрэ буолбакка, үҥкүү норуот олоҕун-дьаһаҕын, сиэрин-туомун эмиэ көрдөрөр искусство биир хайысхата буолар. Ол да иһин буолуо, аан дойду үрдүнэн норуот икки ардыларыгар үҥкүүгэ күрэх арааһа баар буоллаҕа. Манна диэн эттэххэ, биһиги республикабытыгар баар үҥкүү ансаамбыыллара тас дойдуларга Саха сирин аатын ааттатыахтарын ааттаппыттара. Бүгүн кэпсиир "Эрэл" үҥкүү амсаамбылбыт олортон биирдэстэрэ.
Ансаамбыл 30 сыллаах үбүлүөйдээх кэнсиэригэр олорон, бу ансаамбыл судургу үҥкүүнү буолбакка, олоҥхону үҥкүүнэн тириэрдэргэ дьулуһар бэрт дьикти хайысхалаах эбит диэн бэлиэтии көрдүм уонна ансаамбыл салайааччытын Сима Петровна Толстякова кытта кэпсэтэргэ соруннум.

Подробнее...
 

Поэтический мир Улуро Адо

Варвара Борисовна Окорокова,
доктор филологических наук, профессор,
Институт языков и культуры народов Севера-Востока РФ,
Северо-Восточный федеральный университет им. М. К. Аммосова
(Якутск, Россия), e-mail: Этот e-mail адрес защищен от спам-ботов, для его просмотра у Вас должен быть включен Javascript

Поэтический мир Улуро Адо

gulun kurilov ab2c3В статье рассматриваются художественные особенности поэзии Г. Н. Курилова – Улуро Адо. Улуро Адо – первый юкагирский поэт, представитель малого народа Крайнего Севера, вошедший в литературу в 1960-х гг. Основная тема поэта – это тундра, олени и пастухи. Автор восхищается красотой родного края, духовным бо-гатством народа. В своей поэзии Улуро Адо создал богатую, колоритную систему образов, в которой раскрывает своё мироощущение и видение мира, красоту род-ного края и проблемы малочисленного народа. Его поэтика, образ поэзии отра¬жают национальное мировосприятие. Основными образами его поэзии выступает олень, тундра, озеро, огонь и т. д. Животворным источником его произведений яв¬ляется устное народное творчество, откуда он черпает свои образы, поэтические тропы, сюжеты. Улуро Адо пишет: «Посмотрите, люди земли, юкагиры костёр раз¬вели!». Так он приветствует рождение родной литературы и зовёт всех людей мира к своему костру. Поэт горд, что он вносит вклад в отечественную литературу.

Подробнее...
 


Страница 73 из 83

Иван Шакуров

И.Ю. Пестряков

Афиша

"Туйаарыма Куо" (Китай) в исполнении Пекинского театра опера Куньцю
«Светлоликая Туярыма Куо» пьеса П.А. Ойунского созданная по сюжету олонхо «Нюргун Боотур Стремительный». История...

Поиск